Verrassend: extreme koude en warmte zijn gezond

0

Als je je gezondheid wilt verbeteren, blijkt soms dat heel eenvoudige methoden een groot effect sorteren. Wist je bijvoorbeeld dat blootstelling aan extreme temperaturen goed is voor je gezondheid?

In een eerder interview sprak biowetenschapper Rhonda Patrick over het belang van de werking van mitochondriën, een onderwerp waar ze in dit gesprek dieper op ingaat. Het is namelijk gebleken dat blootstelling aan extreme temperaturen, of het nu hitte is of koude, het functioneren van mitochondriën verbetert.

Mitochondriën zijn de energiefabriekjes van je cellen. Je hebt ongeveer 35 biljoen -een 1 met 12 nullen- bacteriën in je lichaam en ongeveer net zoveel cellen, maar je hebt 500 tot 1000 maal meer mitochondriën.  Naar schatting heb je ongeveer 15 tot 50 biljard – een 1 met 15 nullen- mitochondriën. Als je mitochondriën niet goed werken, kan je lichaam niet effectief energie genereren. Waar het om gaat is dat je lichaam oude mitochondriën opruimt en nieuwe aanmaakt, een proces dat bekend staat als mitochondriale biogenese.  Dat kan op een aantal verschillende manieren gebeuren, waaronder:

  • Blootstelling aan extreme hoge en lage temperaturen
  • Lichaamsbeweging
  • Intermitterend vasten
  • Bepaalde supplementen, zoals resveratrol

Dit zijn allemaal zaken die de aanmaak van peroxisome proliferator-activated receptor-gamma coactivator 1 alpha (PGC-1 alfa) stimuleren, de belangrijkste stof die de aanmaak van nieuwe mitochondriën stimuleert. En vanuit het oogpunt van een goede gezondheid geldt dat hoe meer mitochondriën je hebt, hoe beter.

Hormese stimuleert mitochondriale biogenese
In dit geval wil hormese zeggen dat je je lichaam blootstelt aan heel korte perioden van stress in de vorm van sporten, hitte, koude of antioxidanten zoals resveratrol. Omdat de periode van stress slechts kort duurt, reageert je lichaam er op met het activeren van verschillende manieren waarop je lichaam omgaat met stress die vastliggen in je genen.  Patrick legt uit:

‘Dit activeert mitochondriën omdat deze dan denken dat ze zich op de strijd moeten voorbereiden. Dit is stress.  Dit moet ik bestrijden.’ Niet alleen activeert dit mechanisme de manieren die je lichaam gebruikt om met stress om te gaan en die genetisch vastliggen, het bereidt het lichaam ook voor op toekomstige problemen. Eigenlijk denkt je lichaam bij zichzelf dat het deze vorm van stress in de toekomst nog wel eens zou kunnen tegenkomen. Ik moet mijn genetische hulpbronnen activeren die ervoor zorgen dat ik met deze stress kan omgaan. Als ik dit probleem dan nog eens tegenkom, weet ik wat ik moet doen.’ Dit is een van de belangrijkste redenen waarom korte perioden van stress zo gezond zijn omdat we zoveel bijzondere en krachtige genen hebben. Het probleem is dat deze genen met het stijgen van onze leeftijd minder vaak geactiveerd worden. We moeten manieren vinden om ze vaker te stimuleren.’

Voordelen van door hittestress
Sporten is een vorm van hittestress, omdat de kerntemperatuur van je lichaam stijgt. Ook het nemen van een heet bad of een bezoek aan een sauna of stoombad zorgen ervoor dat je temperatuur omhoog gaat.  De hittestress activeert genen die een belangrijke rol spelen bij het optimaliseren van heat shock proteïnen (HSP) in je cellen. Dit is belangrijk omdat deze proteïnen in de loop der tijd beschadigd raken en vervangen moeten worden. Ophopingen of beschadiging van HSP kan leiden tot de vorming van plaques in de hersenen en de bloedvaten. Hittestress kan deze keten van negatieve gebeurtenissen voorkomen. HSP is ook betrokken bij het bepalen van je levensduur en dus is het gezond om er veel van te hebben. Verder is HSP betrokken bij het voorkomen van spierafbraak omdat het voorkomt dat de eiwitten afgebroken worden.

‘Dieronderzoek heeft laten zien dat bij muizen die aan een sauna worden blootgesteld de aanmaak van HSP met 30% toeneemt in vergelijking tot muizen die niet aan een sauna worden blootgesteld. Het bleek dat dit afhing van het HSP in de spieren. Waar het om gaat is de daadwerkelijke hittestress. Je moet je onprettig voelen Je moet het heet hebben. Dan weet je dat deze gunstige effecten in je lichaam optreden.

De hitte zelf is een stressor voor het lichaam en zorgt ervoor dat je reactive oxygen species (ROS) gaat aanmaken, een chemische actieve stof die ook een rol speelt bij de aanmaak van mitochondriën. ROS worden ook geproduceerd wanneer je aan het sporten bent, waneer je lichaam harder aan het werk is.  ROS werken dan als een signaalmolecuul om meer mitochondriën aan te gaan maken.

Als je je inspant en een vitamine E-supplement neemt of iets anders dat ROS absorbeert, doe je een deel van de positieve effecten van beweging weer teniet omdat je de signaalmoleculen die de stress opmerken niet aanmaakt en je daardoor ook geen extra mitochondriën creëert die de stress te lijf gaan. Het is van cruciaal belang dat je die stress ervaart. Dat is een onderdeel van het mechanisme dat mitochondriale biogenese doet toenemen.

De invloed van hittestress op sportprestaties
Hittestress kan ook het uithoudingsvermogen van sporters vergroten. In een onderzoek werd aangetoond dat sporters die drie weken lang tweemaal per week 30 minuten in de sauna doorbrachten na hun trainingssessies, 32 % langer konden hardlopen voordat zij uitgeput raakten. Patrick schrijft in haar rapport: Met andere woorden, hyperthermische conditionering door het gebruik van een sauna zorgt er niet alleen voor dat je lichaam beter met hitte kan omgaan, maar ook dat je algemene conditie vooruit gaat. Maar hoe werkt dit nu precies? Om te beginnen zorgt hittestress ervoor dat je lichaam zich zodanig aanpast dat het de negatieve effecten die gepaard kunnen gaan met een verhoogde lichaamstemperatuur ongedaan maakt.  Het gaat onder meer om:

  • Verlaagde hartslag
  • Een lagere kerntemperatuur tijdens inspanning
  • Meer transpiratie en verbeterde controle over de lichaamstemperatuur
  • Het volume aan bloedplasma neemt toe en dit verbetert de bloedtoevoer naar je hart, spieren, huid en andere weefsels.
  • De voorraad aan glycogeen raakt minder snel uitgeput omdat de bloedtoevoer naar de spieren beter is.

Kortom, naarmate je beter aan hoge temperaturen gewend bent, gaat je uithoudingsvermogen omhoog en dit heeft drie verschillende redenen:

  1. Door het vergroten van de hoeveelheid bloedplasma en het verbeteren van de bloedtoevoer naar je hart, wordt het hart minder zwaar belast en daalt de hartslag bij inspanning.

  2. Doordat je bloedstroom naar de spieren toeneemt, worden er meer voedingsstoffen en meer zuurstof aangevoerd, wat zorgt voor minder vermoeidheid.  Patrick denkt dat hyperthermische conditionering het glycogeengebruik van de spieren wel met 50% kan doen afnemen.

  3. Doordat je temperatuurregeling verbetert en je meer transpireert, blijft je kerntemperatuur lager, zelfs bij grote inspanning. Als je eenmaal beter aan de hitte gewend bent, begin je al bij een lagere temperatuur te zweten en zweet je ook langer.

De sauna is goed voor je hart
Hitte heeft ook een groot effect op de gezondheid van je hart en bloedvaten. Vorig jaar is er een Fins onderzoek gepubliceerd waaruit bleek dat het sterftecijfer aan hartziekten bij mannen die twee- of driemaal per week naar de sauna gingen 27% lager lag en de sterfte aan alle oorzaken samen lag 24% lager dan bij degenen die slechts eenmaal per week gingen. Mannen die vier- tot zevenmaal per week een sauna bezochten, gingen 50% minder vaak dood aan hartziekten en 40% minder vaak aan alle doodsoorzaken samen. Het effect is dus duidelijk afhankelijk van de frequentie, oftewel hoe vaker je naar de sauna gaat, hoe groter de voordelen ervan zijn. De gunstige invloed op het hart en de bloedvaten wordt veroorzaakt doordat je wanneer je het warm hebt:

  • Je hartslag versnelt, net als wanneer je sporterlaagde hartslag
  • Je bloedvaten wijder worden
  • De gladde spiercellen die je bloedvaten bekleden, ontspannen

En natuurlijk is de temperatuur van belang. In dit onderzoek gebruikte men de traditionele hete, droge Finse sauna. De temperatuur daar is gemiddeld 79 C, dat extreem heet is voor de meeste mensen. De duur van het saunabezoek was meestal minstens 20 minuten. Infrarode sauna’s en stoomsauna’s hebben een lagere temperatuur en de voordelen daarvan hoeven niet hetzelfde te zijn als je ze vergelijkt. Maar toch zal minder extreme hitte gelijkaardige gunstige effecten hebben.

De voordelen van cryotherapie
Noradrenaline is vooral bekend als een neurotransmitter, maar het heeft ook een hormonale werking. Het veroorzaakt onder andere vasoconstrictie, vernauwing van de bloedvaten, wat je lichaam helpt om warmte vast te houden.  Noradrenaline is ook een signaalmolecuul dat ervoor zorgt dat je meer mitochondriën gaat aanmaken, vooral in je vetweefsel (je belangrijkste energiereserve) en warmte is een bijproduct van energieproductie. Dit helpt je lichaam om zich voor te bereiden op de volgende keer dat je wordt blootgesteld aan koude. Hoe vaker je aan koude wordt blootgesteld, hoe meer mitochondriën je aanmaakt in je vetcellen en hoe beter je bestand bent tegen lage temperaturen.

Dus ja, je kunt inderdaad in een kouder klimaat ‘acclimatiseren’. Wim Hof, aka. ‘The Iceman’, is hiervan een perfect voorbeeld. Hij stelt zichzelf al tientallen jaren dagelijks bloot aan koude.  En het resultaat daarvan is dat hij nu langere periodes van koude kan verdragen dan wat als normaal beschouwd wordt, omdat zijn lichaam in staat is meer warmte te produceren. Patrick verklaart dit als volgt: ‘Hoe meer mitochondriën je hebt in je vetweefsel, hoe meer vet je verbrandt, hoe meer warmte je produceert en hoe langer je in de kou kunt blijven.’

De hormese van cryotherapy
Zoals al eerder vermeld, maak je heat shock proteïnen aan als je jezelf aan hitte blootstelt.  Als je jezelf aan koude blootstelt maak je behalve noradrenaline ook cold shock proteïnen aan, die ook bekend zijn onder de naam RNA-binding motif 3 of RBM3, in de hersenen. Dit is ook een intrigerend voorbeeld van hormese. Het is interessant dat je, wanneer je aan koude blootstaat, er synapsen in je hersenen worden afgebroken, maar RBM3 herstelt ze weer volledig. Dit proces is aangetoond bij dieren die een winterslaap houden zoals beren en eekhoorns.

‘Er is nog niet zo lang geleden een uitstekend onderzoek gepubliceerd dat aantoont dat je het begin van de ziekte van Alzheimer kunt uitstellen wanneer je muizen die genetisch gemanipuleerd zijn om deze ziekte te ontwikkelen aan koude blootstelt, zodat de hoeveelheid RBM3 toeneemt. De muizen waren weliswaar genetisch gemanipuleerd om Alzheimer te ontwikkelen, maar ze kregen het pas veel later,’ zegt Patrick.

Er is ook onderzoek verricht met menselijke cellen waaruit bleek dat RBM3 geactiveerd wordt wanneer cellen aan koude worden blootgesteld en dat de temperatuursverandering minder dan 1 graad hoeft te bedragen. Er is meer onderzoek nodig, maar verkennend werk zoals dit doet vermoeden dat cryotherapie het zenuwstelsel kan beschermen.

Maar vermijd blootstelling aan koude na hevige een inspanning
Er moet wel een belangrijke waarschuwing gegeven worden. Als je aan krachttraining doet, maak je ROS aan en dat zorgt ervoor dat je spiermassa toeneemt. Wanneer je je binnen een uur na krachttraining aan koude blootstelt, doe je dat effect teniet, dus vermijd koude, bijvoorbeeld in de vorm van een douche of een ijsbad) direct na krachttraining.

Een verblijf in de sauna na het sporten kan, aan de andere kant, er juist voor zorgen dat je spiermassa toeneemt. Het helpt je ook detoxen omdat je giftige stoffen uitzweet die de functie van je mitochondriën in het algemeen verslechtert. Patrick legt uit:

‘Het is belangrijk dat je begrijpt dat inspanning stress oplevert voor het lichaam. Je gaat ROS aanmaken. Het lichaam gaat ontstekingsverschijnselen vertonen. Maar in dit geval is dat juist goed omdat het slechts een korte periode van stress is en dat is precies wat je nodig hebt. In het uur nadat je de inspanning geleverd hebt, bereikt de ontsteking zijn hoogtepunt. Dat is de stressperiode. Maar als je een uur gewacht hebt, begint de stressreactie en begint er in je lichaam een krachtige reactie tegen ontstekingen. Doordat al die goede genen geactiveerd worden, komen er antioxidanten in actie en deze genen blijven een hele tijd actief.

De koude veroorzaakt ook zo’n reactie die ontstekingen bestrijd en daarom is het van belang dat deze reactie niet al te snel begint, omdat je die door het sporten ontstane ontstekingsreactie ook nodig hebt.  Die ontsteking heb je juist nodig voor het induceren van die immuunreactie. Dat is belangrijk voor de krachttraining. De ontsteking die begint als je de inspanning levert maakt deel uit van het mechanisme dat er uiteindelijk voor zorgt dat je meer eiwit aanmaakt in de skeletspieren. Als deze reactie niet sterk genoeg is, is het effect van de krachttraining ook niet zo sterk. De vraag is dan of je het een of twee uur later kunt doen. Onderzoeken hebben aangetoond dat dat inderdaad kan. Je kunt jezelf aan koude blootstellen, in koud water gaan zitten, en daarmee je prestaties verbeteren.’

Luister naar je lichaam
Hoewel de sauna en het nemen van koude baden over het algemeen veilig is, moet je het van te voren met je dokter bespreken als je problemen met je gezondheid hebt, aangezien het heel wat kan vergen van je hart en bloedvaten. Verder moet je ook luisteren naar wat je lichaam aangeeft. Niet iedereen heeft dezelfde tolerantie voor hitte en koude, en als je jezelf teveel pusht, kan het zijn dat je meer kwaad dan goed doet.

Cryotherapie is in dit opzicht iets risicovoller dan de sauna, die over het algemeen juist positieve effecten heeft voor mensen met hart- en vaatziekten, omdat het de bloedvaten verwijdt en de doorbloeding verbetert. Koude veroorzaakt een snelle vaatvernauwing, die mogelijk risico’s oplevert wanneer je een hartziekte hebt. Een snelle koude douche is waarschijnlijk geen probleem, maar je kunt ijsbaden en andere manieren om jezelf aan koude bloot te stellen beter vermijden.

‘Het is kortom over het algemeen het beste om goed naar je lichaam te luisteren.  Je moet er ook voor zorgen dat je van de stress herstelt, anders profiteer je er niet van,’ zegt Patrick. ‘Als je je elke dag de hele dag door sterk inspant, kun je daar zelfs aan overlijden. Je kunt jezelf niet voortdurend aan stress blootstellen zonder een rustperiode in te lassen, en dit is een van de redenen waarom slaap zo belangrijk is voor herstel. Tijdens de slaap herstel je alle schade die overdag ontstaan is.

Ik heb de neiging om nogal extreem te werk te gaan, maar ik ben mijn leven aan het beteren. Ik heb het zelf wel eens meegemaakt dat ik, toen ik een paar minuten in een ijsbad zat, licht in mijn hoofd werd. Dat zou eigenlijk niet moeten gebeuren. Het betekent dat het genoeg geweest is. ik moet het bad uit. Hetzelfde geldt voor de sauna. Het is goed om je een beetje ongemakkelijk te voelen. je moet uit je comfortzone komen en je een beetje onprettig voelen. Dat is belangrijk als je de voordelen van hormese wilt ervaren. Maar het is niet de bedoeling dat je flauwvalt. Je moet ook nooit alcohol drinken in de sauna.’

Bron: mercola.com via Earth Matters

 Ook Interessant:

ad1-png

Hoe verhelp je Acne, eczeem en andere huidproblemen
op een natuurlijke wijze
Miljoenen mensen, ,kampen met huidproblemen als acne,
eczeem, rosacea, en de beschikbare over de toonbank
middelen die je kunt kopen via drogisterij en apotheek,
maar [Lees Verder]

ad2-png

Neusholte problemen natuurlijk oplossen

Onze neus krijgt heel wat te verduren. Verstoppingen bij
verkoudheid, of juist een loopneus. Ook zaken als hooikoorts
zorgen voor neusproblemen en de middelen [Lees Verder…]

ad3-png

Last van migraine? Zo kom je er op natuurlijke wijze van af!

Al zo lang als ik mij kan herinneren heb ik last van migraine,
en wat ik ook probeerde, niets hielp, ook de voorgeschreven
medicatie van de huisarts niet. [Lees Verder…]

 

Share.

About Author

Comments are closed.

Open

Online Chat

Close